ENERGETSKI PORTAL

Da li smo korak naprijed ili nazad u dostizanju kvalitetnijeg vazduha?

Foto-ilustracija: Freepik (wirestock)

Kvalitet vazduha predstavlja temu o kojoj može mnogo da se diskutuje. Dok sa jedne strane živimo u vremenu kada je zagađenje primaran problem, posljednjih godina čini se da se kao nikada do sada radi na njegovom smanjenju. Svakodnevno čitamo o brojnim mjerama i aktivnostima koje države širom svijeta sprovode u cilju poboljšanja kvaliteta vazduha, ali kraj dana završava se rečenicom da će se ovakvim tempom teško postići postavljeni ciljevi.

U nastavku će biti izložena zapažanja i zaključci na nivou Evropske unije i Sjedinjenih Država, kada je riječ o ovoj temi.

Evropska agencija za životnu sredinu (EEA), objavila je brifing pod nazivom Status kvaliteta vazduha u Evropi 2024 (eng. Europe’s air quality status 2024), u okviru kojeg su iznijeti podaci o nivoima ključnih zagađivača vazduha u Evropi u periodu 2022. i 2023. godine. Istovremeno, ovi podaci porede se sa postavljenim ciljevima u okviru standarda Evropske unije za zagađenje vazduha.

Poređenjem prikupljenih podataka, brifing iznosi zaključak da je kvalitet vazduha u Evropi poboljšan u odnosu na prethodne decenije. Ipak, standardi Evropske unije i dalje širom Evrope nisu ispunjeni. Kako se navodi, gotovo svi stanovnici gradova u Evropi, izloženi su koncentracijama finih čestica (PM 2,5), koje su iznad smjernica Svjetske zdravstvene organizacije. Preciznije, u 2022. godini 95 odsto stanica za izvještavanje o PM2.5 česticama, registrovalo je koncentracije iznad dozvoljenih granica, od čega je 76 odsto bilo u urbanoj, a 20 odsto u prigradskoj sredini.

Da bi se bolje razumio problem, ove čestice jesu zagađivači vazduha koji dovode do najvećih negativnih uticaja na zdravlje. Locirajući njihov izvor, riječ je o saobraćaju, industrijskim procesima, sagorijevanju fosilnih goriva, grijanje domaćinstava i drugo.

Kada se govori o ambicioznim ciljevima, treba istaći Akcioni plan za nultu zagađenost (eng. Zero Pollution Action Plan). Vizija Akcionog plana jeste nulto zagađenje vazduha, vode i zemljšta do 2050. godine, što znači da se zagađenje svede na nivoe koji se ne smatraju štetnim po zdravlje i prirodne ekosisteme. U toj viziji, postavljaju se ključni ciljevi za 2030. godinu, kao što je poboljšanje kvaliteta vazduha kako bi se smanjio broj prijevremenih smrti uzrokovanih zagađenjem vazduha za 55 odsto.

Pročitajte još:

U jednom autorskom radu koji je objavljen u Earth’s Future, istražuje se kako će klimatske promjene uticati na koncentraciju ozona na nivou Sjedinjenih Država. Iako se populaciji na drugom dijelu planete čini da to nije važno za njih, treba uzeti u obzir da je sve na planeti povezano uzročno-posledično, te da dobijeni rezultat istraživanja, najvjerovatnije može gotovo isto da se primjeni i na druge regione.

Naime, zaključci izneti u radu pokazuju očekivanja da će klimatske promjene doprinijeti lošijem kvalitetu vazduha, naročito kada se govori o zagađenju ozonom. Ovde je riječ o gasu koji se prirodno javlja u atmosferi, međutim, ljudske aktivnosti mogu povećati njegovu koncentraciju. Kako se objašnjava, globalno zagrijavanje dovodi do porasta temperature u nižim slojevima atmosfere, što dalje može da dovede do ubrzanja hemijske reakcije koje stvaraju ozon. Klimatske promjene takođe utiču i na cirkulaciju vazduha, zbog čega dolazi do promjene u kretanju zagađujućih materija, kao što su azotni oksidi i organska jedinjenja, koja doprinose nastanku ozona. Ovakvim promjenama, određeni regioni mogu da sadrže veće koncentracije ozona.

Postoji još načina na koji klimatske promjene utiču na formiranje ozona, ali ono što treba istaći visoke koncentracije ozona mogu da utiču na respiratorna oboljenja, ali i na rast i razvoj biljaka i usjeva i drugo. Negdje se navodi i njegov negativan uticaj na različite materijale poput gume, plastike i tekstila, zato što u njegovom prisustvu mogu da smanje njihov životni vijek.

Katarina Vuinac

slični tekstovi

komentari

izdvojene vesti