Evropski ekonomski i socijalni komitet (EESK) smatra da predložene izmjene sistema energetskog označavanja u Evropskoj uniji treba da obuhvate čitav životni ciklus proizvoda – od kupovine do popravke i preprodaje. U mišljenju usvojenom na plenarnoj sjednici u septembru, Komitet je ukazao na potrebu da se, uz informacije važne za donošenje odluke o kupovini, obezbijede i podaci koji će potrošačima i stručnjacima biti dostupni tokom korišćenja proizvoda.
EESK predlaže da se Evropski registar proizvoda za energetsko označavanje (EPREL) unaprijedi tako da, pored postojećih podataka, obuhvati i informacije o broju ciklusa baterije, mogućnosti popravke i potrošnji vode. Podaci bi trebalo da budu besplatni i dostupni bez registracije sve dok je proizvod u upotrebi, čak i nakon što se određeni model povuče sa tržišta ili dobavljač prestane da posluje.
Prema mišljenju Komiteta, informacije iz registra trebalo bi da budu dostupne tokom čitavog životnog ciklusa proizvoda putem budućeg digitalnog pasoša proizvoda. Time bi se olakšao pristup podacima potrebnim za održavanje, popravku, nabavku rezervnih dijelova i preprodaju, ali i omogućilo tehničarima da dođu do tehničkih i bezbjednosnih specifikacija neophodnih za instalaciju, demontažu i zbrinjavanje proizvoda na kraju njegovog životnog vijeka.
Digitalne oznake moraju biti dostupne svima
EESK podržava prijedlog Evropske komisije za pojednostavljenje propisa o energetskom označavanju, uz očuvanje standarda informisanja potrošača. Međutim, Komitet naglašava da cilj ne treba da bude samo smanjenje administrativnog opterećenja, već i unapređenje transparentnosti, dostupnosti i uporedivosti informacija.
Energetske oznake trebalo bi da budu vidljive u rezultatima internet pretrage, alatima za poređenje proizvoda i korpama za kupovinu, uz jednostavne filtere za izbor prema energetskim razredima. Digitalna rješenja, poput QR kodova i prikaza informacija u više nivoa, ne smiju da zaklone ključne podatke, a informacije bi trebalo da budu dostupne na više jezika.
Komitet ukazuje i na rizik od digitalne isključenosti, posebno među ranjivim grupama. Zato preporučuje kampanje za unapređenje digitalne pismenosti u ruralnim područjima i područjima sa niskim prihodima, kao i prilagođavanje informacija osobama sa invaliditetom, kroz veći font, Brajevo pismo, lako razumljiv tekst i jasno prepoznatljive vizuelne simbole.
EESK je pozitivno ocijenio procjenu ekonomskog uticaja koju je sprovela Evropska komisija i istakao značaj očuvanja konkurentnosti evropskih preduzeća, posebno malih i srednjih. Ipak, smatra da bi trebalo procijeniti i uticaj predložene regulative na životnu sredinu i društvo, u skladu sa ciljevima smanjenja emisija i razvoja cirkularne ekonomije.
EESK traži češće izvještavanje o primjeni propisa
Za efikasno sprovođenje pravila, Komitet predlaže modernizaciju tržišnog nadzora kroz digitalne alate za nacionalne nadležne organe, specijalizovanu obuku, zajedničke tehnologije i bolju povezanost sa sistemima za prijavljivanje problema u vezi sa bezbjednošću proizvoda.
EESK smatra i da bi Evropska komisija trebalo da objavljuje izvještaje o primjeni propisa svake dvije godine, umjesto svake četiri, kao i da pomjeri unaprijed rok za prvi izvještaj, koji je trenutno predviđen za jul 2032. godine. Prema ocjeni Komiteta, digitalna infrastruktura sama po sebi nije dovoljna za efikasnu primjenu pravila, već su potrebni stabilno finansiranje, tehnička stručnost i dovoljan broj obučenih inspektora.
Evropska komisija je u junu 2026. godine predstavila paket mjera za pojednostavljenje propisa o energetskom označavanju proizvoda i pneumatika, kojim se predlažu izmjene uredbi EU iz 2017. i 2020. godine. Prijedlog, između ostalog, omogućava veću fleksibilnost u prikazivanju oznaka, olakšava njihovo ažuriranje i pojednostavljuje pojedine obaveze dobavljača i trgovaca.
Inicijativa je dio širih napora EU da smanji administrativno opterećenje i ojača konkurentnost. Prema procjeni Evropske komisije, očekuje se da će predložene mjere donijeti uštede od oko 125 miliona eura godišnje za preduzeća i organe nadležne za tržišni nadzor tokom narednih deset godina.
Energetski portal