Ekstremne vrućine mogle bi da smanje BDP Evropske unije za oko jedan odsto u 2026. godini, što je približno 180 milijardi eura i praktično bi poništilo ranije prognozirani privredni rast za ovu godinu. Pokazala je to analiza banke Triodos, pod nazivom „Ekonomija vrelog ljeta“, koja ukazuje na velike posljedice ovogodišnjih ekstremnih vrućina i dugotrajne suše u Evropi.
Kako se navodi u analizi, ekstremne vremenske prilike ostavljaju ozbiljne posljedice po ljude i životnu sredinu, uključujući smrtne slučajeve povezane sa visokim temperaturama, dodatno opterećenje zdravstvenih sistema i veliku štetu od šumskih požara. Procinjen je njihov ekonomski uticaj kroz četiri ključne oblasti – proizvodnju hrane i poljoprivredu, proizvodnju energije, transport i logistiku, kao i produktivnost rada.
Pri tome, pad produktivnosti rada predstavlja najveći i najpouzdanije utvrđen ekonomski efekat ovogodišnjih ekstremnih vrućina. Procjenjuje se da prosječan gubitak produktivnosti rada iznosi oko 0,6 odsto BDP-a EU.
Gubici u poljoprivredi, uz očekivanje da će poljoprivredna proizvodnja u EU pasti između tri i sedam odsto, kao i rast cijena hrane, ograničenja u proizvodnji električne energije i više cijene struje, zajedno sa poremećajima u drumskom, željezničkom i unutrašnjem vodnom saobraćaju, dodatno povećavaju ekonomsku štetu.
— Ovo ljeto pokazuje da klimatske promjene nisu udaljeni ekonomski rizik. Ekstremne vrućine koje svi danas osjećamo konkretno pokazuju kako će klimatske promjene uticati na živote ljudi, radnike i blagostanje širom Evrope — rekao je Hans Stegeman, glavni ekonomista banke Triodos.
Pročitajte još:
- Prevoz kao klimatska politika: Kako evropski gradovi mijenjaju navike ljudi
- „Klimatski šetač” na ruti od 12.000 kilometara: trenutno u BiH, put nastavlja ka Srbiji
- Karbonska poljoprivreda mogla bi promijeniti način na koji se borimo protiv klimatskih promjena
On je dodao da bi gubitak od jedan odsto BDP-a značio stagnaciju. Iako to predstavlja stvaran ekonomski trošak, ne može se smatrati katastrofom, ali ovogodišnje ekstremne vrućine predstavljaju upozorenje na ono što bi moglo uslijediti ukoliko se brzo i odlučno ne reaguje na klimatske promjene.
Francuska najteže pogođena
Uticaj ekstremnih vrućina značajno će se razlikovati od zemlje do zemlje. U Francuskoj bi rast BDP-a mogao biti smanjen za 1,4 procentna poena, što bi potencijalno dovelo do pada BDP-a od 0,6 odsto. Italija, Španija i Belgija takođe bi mogle da pretrpe značajne gubitke.
U Holandiji bi procijenjeni pad rasta BDP-a od 0,8 procentnih poena ostavio privredu uglavnom u stagnaciji, dok bi Poljska bila manje pogođena jer se procjenjuje da će imati manje dana sa ekstremno visokim temperaturama.
Prilagođavanje nije dovoljno
Triodos banka poziva na sprovođenje mjera prilagođavanja klimatskim promjenama, kao što su bolje izolovane zgrade, klimatski otporna infrastruktura, prilagođeno radno vrijeme i ravnopravniji pristup rashlađivanju. Ipak, ističu da mjere prilagođavanja mogu samo djelimično ublažiti štetu. Za sprečavanje sve većih budućih troškova neophodno je odlučnije djelovanje na smanjenju emisija i ublažavanju klimatskih promjena.
Banka poziva donosioce odluka da kombinuju brzu dekarbonizaciju sa politikama na strani potražnje, kojima bi se ograničila ukupna potrošnja energije i materijala. Cilj je izbjeći začarani krug u kojem klimatske štete slabe privredni rast, a usporavanje ekonomije potom dovodi do slabljenja klimatskih politika.
Energetski portal