Ubrzavanje elektrifikacije zasnovane na obnovljivim izvorima energije, uz veća ulaganja u elektroenergetske mreže, skladištenje energije i energetsku efikasnost, ključno je za ostvarivanje globalne energetske tranzicije. Prema izvještaju Međunarodne agencije za obnovljivu energiju (IRENA), ukupni instalisani kapaciteti za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora u svijetu trebalo bi da porastu sa sadašnjih 5,2 teravata (TW) na oko 38,2 TW do 2050. godine.
Nedavno objavljeni izvještaj World Energy Transitions Outlook 2026 (WETO) poziva na sveobuhvatne reforme energetskog sistema kako bi se globalna tranzicija uskladila sa putanjom ograničavanja globalnog zagrijavanja na 1,5 °C.
IRENA upozorava da su, uprkos rekordnom rastu kapaciteta obnovljivih izvora energije tokom 2025. godine, ulaganja u elektroenergetske mreže nedovoljna da prate rastuće potrebe, dok napredak u energetskoj efikasnosti zaostaje za potrebnim tempom.
Nije dovoljno dodavati nove kapacitete
Za uspješnu energetsku tranziciju nije dovoljno dodavati nove kapacitete obnovljivih izvora energije, već je neophodno i postepeno potiskivati sisteme zasnovane na fosilnim gorivima iz postojećeg energetskog miksa.
Prema projekcijama, udio električne energije u finalnoj potrošnji trebalo bi da dostigne 35 odsto do 2035. godine i premaši 50 odsto do 2050. godine. Istovremeno, solarna energija i energija vjetra trebalo bi da obezbjeđuju više od 80 odsto ukupne proizvodnje električne energije do sredine vijeka.
Generalni direktor IRENA Francesco La Camera, upozorio je da elektrifikacija, modernizacija mreža, skladištenje energije, fleksibilnost sistema i energetska efikasnost moraju da se razvijaju istovremeno kako bi se obezbijedili pouzdano snabdijevanje, pristupačne cijene i konkurentnost.
Pročitajte još:
- Solarni sektor i baterijska skladišta u EU: Gotovo milion radnih mjesta tokom 2025.
- Albanija priprema novu solarnu aukciju, u projekte prvi put uključuje i baterijska skladišta
- Rumunija gradi najveći solarni park u Evropi
Energetska tranzicija zahtijeva veća ulaganja
IRENA je predstavila scenario usklađen sa ograničavanjem globalnog zagrijavanja na 1,5 °C, prema kojem bi svjetska ekonomija mogla da ostvari dodatni rast od 1,1 odsto godišnje u odnosu na scenario uobičajenog razvoja, uz kumulativnu ekonomsku korist od oko 46 biliona američkih dolara do 2050. godine. Ipak, kako bi se ostvarili ovakvi rezultati, ukupne godišnje investicije u periodu od 2026. do 2050. godine trebalo bi da dostignu oko 10,3 biliona dolara, prvenstveno za obnovljive izvore energije, mreže, fleksibilnost sistema i elektrifikaciju krajnje potrošnje.
IRENA u izvještaju izdvaja sedam prioriteta za narednu deceniju, uključujući integrisano planiranje energetskog sistema i tržišta, modernizaciju mreža, jačanje industrijskih i investicionih strategija, unapređenje socijalnih politika i politika zaštite životne sredine, kao i produbljivanje međunarodne saradnje.
Prema ocjeni Agencije, dobro vođena tranzicija sa fosilnih goriva može da doprinese konkurentnosti, otpornosti energetskog sistema, unapređenju javnog zdravlja i dugoročnom ekonomskom razvoju.
Izvještaj World Energy Transitions Outlook 2026 dostupan je ovdje.
Energetski portal