Uragan Melisa (Hurricane Melisse) je još uvijek aktivni atlantski uragan, koji je zabilježen kao najjači uragan u svijetu ove godine i jedan od najsnažnijih u istoriji Atlantika. Svrstan je u kategoriju 5, što je najviša kategorija po Saffir–Simpsonovoj skali, kojom se mjeri snaga vjetra i procjenjuje potencijalna razorna moć. Uragani ove kategorije imaju vjetrove jačine veće od 252 km/h i izazivaju katastrofalna razaranja.
Ovaj uragan formirao se iz tropske talasne formacije koja je prvi put primećena sredinom oktobra 2025. godine. Talas se kretao iz zapadne Afrike, preko centralnog Atlantika do Vjetrovitih ostrva, a zatim je nastavio brzo kretanje prema zapadu u Karipsko more, gdje se usporio i razvio u tropsku oluju Melisa 21. oktobra.
Između 25. i 27. oktobra Melisa je počela da se intenzivira, da bi 28. oktobra kao uragan kategorije 5 pogodila Jamajku, sa vjetrovima gotovo 300 km/h. Ovakav udar rezultirao je time da veliki dio ostrva ostane bez komunikacije, dok su brojne kuće uništene ili pod vodom.
Nakon što je oslabila na uragan kategorije 3 i pogodila Kubu, Melisa je nastavila kretanje prema drugim karipskim ostrvima, uključujući Bahame i Bermude. Prema izvještajima svjetskih medija, očekuje se da večeras po lokalnom vremenu na Bermudima prođe blizu ili zapadno od ostrva, što po srednjoevropskom vremenu BiH odgovara noći između četvrtka i petka, pri čemu bi mogla kratko da ojača prije nego što na kraju oslabi.
Melisa je tokom svog puta donijela obilne padavine, izazvala klizišta i poplave, pri čemu su odnešeni ljudski životi. Iako je Jamajka bila najteže pogođena zbog najjačeg udara, značajne posljedice zabilježene su i u drugim dijelovima, dok opasnost od novih klizišta i dalje postoji u narednim danima.
Pročitajte još:
- Morski toplotni talasi potpuno će promijeniti Jadran
- Ekstremna ljeta suočavaju Evropu sa dugoročnim gubicima od 126 milijardi eura
- Satelitska mjerenja potvrdila tačnost klimatskih projekcija iz devedesetih
Uragan Melisa i klimatske promjene
Posljedice klimatskih promjena i globalnog zagrijavanja osjete se tokom cijele godine i kroz sve vremenske uslove. O povezanosti klimatskih promjena i jačine uragana Melisa oglasio se i Univerzitet u Redingu, Velika Britanija.
Kako je objasnila profesorka Hana Klouk, uragan Melisa pojačan je toplim vodama okeana koje nisu uobičajene, što donosi velike količine kiše, dok porast nivoa mora povećava izloženost priobalnih zajednica opasnostima od olujnih talasa, što može izazvati poplave i klizišta.
Ovo je potvrdio i profesor Kris Holouej, ističući da su površinske temperature mora oko Kariba bile oko 1–2 °C toplije od prosjeka tokom posljednjeg mjeseca. Profesor je dodao da klimatske promjene vjerovatno povećavaju vjerovatnoću pojave veoma intenzivnih oluja poput ove zbog toplijih temperatura okeana. Kako je objasnio, veće padavine u ovakvim olujama nastaju jer klimatske promjene dovode do povećane količine vodene pare u atmosferi.
Meteorolog na Univerzitetu u Redingu, Akšej Deoras, objasnio je kako globalno zagrijavanje utiče na to da uragani dobiju brzo pojačanje i da održavaju takvu snagu. Naime, temperatura okeana u dijelu gdje se formirao uragan iznosi oko 30 °C, što je dva do tri stepena iznad normale. Dodatno, ovdje nije riječ samo o površinskom zagrijavanju, već ono dopire i do dubljih slojeva. Kada klimatske promjene zagriju okean, one mu daju više energije da pokreće oluje poput ove. Prema njegovim riječima, da se uragan Melisa pojavio prije nekoliko decenija, kada je okean bio hladniji, ne bi mogao tako brzo da se pojača.
U studiji Observed increases in North Atlantic tropical cyclone peak intensification rates iz 2023. godine navodi se da su prosječne maksimalne stope jačanja tropskih ciklona na Atlantiku porasle za do 28,7 odsto u periodu 2001–2020. u odnosu na period od 1971–1990. godine.
Danas je veća vjerovatnoća da ciklon poveća brzinu vjetra za najmanje 20 čvorova u 24 sata nego što je nekada bila vjerovatnoća da se isti porast dogodi u 36 sati. Pored toga, broj ciklona koji su u roku od 36 sati porasli sa kategorije 1 (ili slabije) na kategoriju 3 (ili jače) je sada više nego dvostruko veći nego ranije.