Ovogodišnji Svjetski dan čišćenja, koji se obilježava 20. septembra, stavlja u fokus bacanje hrane i vezu između naših navika u ishrani i načina na koji gradovi upravljaju otpadom.
Pod sloganom „Od čistih tanjira do čistih gradova“, ovogodišnje obilježavanje poziva na smanjenje bacanja hrane, očuvanje jestive hrane u upotrebi i bolje iskorištavanje neizbježnog organskog otpada.
Prema Izvještaju UNEP-a o indeksu bacanja hrane za 2024. godinu, u domaćinstvima, ugostiteljstvu i maloprodaji je tokom 2022. godine bačeno oko 1,05 milijardi tona hrane, odnosno približno 19 odsto hrane dostupne potrošačima. To znači da se svakog dana u svijetu baci više od milijardu obroka.
Istovremeno, oko 673 miliona ljudi iskusilo je glad tokom 2024. godine, dok se približno 2,3 milijarde ljudi suočavalo sa umjerenom ili teškom nesigurnošću u snabdijevanju hranom, prema najnovijim procjenama Ujedinjenih nacija.
Bacanje hrane predstavlja i značajan pritisak na životnu sredinu. Hrana koja se ne iskoristi podrazumijeva uzalud potrošene zemljišne i vodne resurse, energiju i rad uložene u njenu proizvodnju, preradu i transport. Prema podacima Ujedinjenih nacija, gubitak i bacanje hrane povezani su sa do 10 odsto globalnih emisija gasova sa efektom staklene bašte, dok ekonomski troškovi dostižu oko bilion dolara godišnje.
Pročitajte još:
- Google ulaže 13 milijardi eura u Finsku, investicija uključuje nuklearnu energiju, vjetar i baterije
- UN: Odlaganje mjera protiv zagađenja svijet košta 1,5 biliona dolara godišnje
- El Ninjo jača do veoma snažnog događaja, WMO upozorava na veće rizike od ekstremnog vremena
Ovogodišnja kampanja zato naglašava pristup prema kojem je najvažnije spriječiti nastanak otpada na samom izvoru. Kada se otpad ipak ne može izbjeći, prioritet je da se jestiva hrana zadrži u upotrebi, dok se neizbježni organski materijali mogu oporaviti kroz odgovarajuće sisteme upravljanja otpadom.
Cilj je prepoloviti bacanje hrane do 2030. godine
Smanjenje bacanja hrane dio je Cilja održivog razvoja 12 – Odgovorna potrošnja i proizvodnja. Njegov potcilj 12.3 predviđa da se do 2030. godine prepolovi količina hrane koja se baca po glavi stanovnika na nivou maloprodaje i potrošnje, kao i da se smanje gubici hrane duž proizvodnih i lanaca snabdijevanja.
Napredak, kako ističu Ujedinjene nacije, zavisi od boljeg mjerenja količina bačene hrane, jasnih ciljeva, odgovarajućih politika, ulaganja i saradnje između vlada, privrede, lokalnih zajednica i građana.
Svjetski dan čišćenja ustanovljen 2023. godine
Generalna skupština Ujedinjenih nacija proglasila je 20. septembar Svjetskim danom čišćenja rezolucijom 78/122, usvojenom 8. decembra 2023. godine. Obilježavanje koordinira Program Ujedinjenih nacija za ljudska naselja (UN-Habitat).
Globalno obilježavanje 2026. godine biće održano 20. septembra u Šaoksingu, u kineskoj provinciji Džeđang, gdje će okupiti predstavnike različitih sektora radi razmjene znanja i iskustava o smanjenju otpada i izgradnji čistijih i resursno efikasnijih gradova.
UN-Habitat poziva vlade, gradove, škole, kompanije, organizacije civilnog društva, akademske institucije i građane da organizuju aktivnosti posvećene smanjenju otpada i podizanju svijesti o njegovom uticaju na životnu sredinu.
Ovogodišnji Svjetski dan čišćenja tako povezuje svakodnevne odluke o hrani sa širim pitanjem upravljanja resursima – od onoga što ostaje na tanjiru do načina na koji gradovi postupaju sa otpadom.
Energetski portal