Grupa od dvanaest bugarskih nevladinih organizacija zatražila je od nadležnog ministarstva u Sofiji da se zvanično uključi u proceduru oko Prostornog plana za rudarsko-metalurški kompleks „Čukaru Peki” i „Malka Golaja”. Zahtjev, upućen 18. avgusta ministarki životne sredine i voda Rosici Karamfilovoj, stigao je dan nakon što je istovjetan korak povukla koalicija od 28 rumunskih udruženja, navode iz inicijative Timočka buna.
Među potpisnicima pisma su Društvo za divlju prirodu „Balkani”, „Balkanka”, fondacija „BlueLink”, „Za Zemju” i inicijativa „Zeleni zakoni”. Njihov zahtjev oslanja se na Kijevski protokol uz Konvenciju iz Espoa, koji predviđa prekogranične konsultacije kada projekat može uticati na životnu sredinu susjedne države.
Zašto Bugarska traži da bude uključena
Argument bugarskih organizacija je geografski: Timok, u čiji sliv spada i područje oko kompleksa, uliva se u Dunav uzvodno od bugarskih opština Bregovo, Vidin i Lom. Zbog toga traže da im se prizna status potencijalno pogođene strane još u fazi nacrta plana — što bi značilo da bugarske institucije, lokalne samouprave i građani dobiju plan i izvještaj o strateškoj procjeni prevedene na bugarski jezik, kao i pravo da na eventualnoj javnoj raspravi dobiju odgovore na primjedbe pod istim uslovima kao učesnici iz Srbije. Traže i da ministarstvo unaprijed obavijesti opštine, basenske direkcije i zajednice nizvodno od kompleksa.
Pročitajte još:
- Nova analiza vode u Ličko-senjskoj županiji nakon nezakonito odloženog otpada kod Gospića
- Energetska tranzicija regiona zahtijeva 151 milijardu eura
- EPCG u intenzivnom investicionom ciklusu: Cilj je veća domaća proizvodnja
U jednom segmentu bugarsko pismo ide dalje od rumunskog: ukoliko Srbija odbije da pokrene obavještavanje, organizacije traže da se od nje zatraži pisano obrazloženje takve odluke. Pored toga insistiraju na nezavisnim ekspertskim procjenama prekograničnog i kumulativnog uticaja — uključujući planirano proširenje kopa „Južni revir” i izmještanje rijeke Mali Pek — kao i na procjeni uticaja na biodiverzitet područja Malka Golaje. Predlažu da se pitanje otvori i bilateralno, sa srpskim ministarstvom, i na nivou Evropske komisije.
Bugarska strana se u obrazloženju poziva na sopstveno iskustvo. Nakon žalbi organizacija Earth Thrive i „Balkanka”, Stalni komitet Bernske konvencije je u decembru 2025. naložio Srbiji da obustavi zagađujuće aktivnosti u rudarskim područjima Bosilegrada i Homolja, sanira nastalu štetu i izvještava o prekograničnoj saradnji sa Bugarskom. Riječ je o rudniku Podvirovi (Karamanica), čiji su oticaji dospijevali u rijeku Dragovišticu, koja dalje teče u Bugarsku.
Upravo je razlika u odnosu na taj slučaj poenta novog pisma: organizacije traže da se susjedna zemlja uključi prije nego što dođe do zagađenja, a ne da se na problem reaguje tek naknadno, kroz pritužbe i sankcije.
Rumunski zahtjev od 28 organizacija, upućen dan ranije, sadrži i detaljniji opis samog plana za kompleks.
Energetski portal