Prema najnovijem izvještaju Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD), nivo nenaplativih kredita (NPL) u zemljama centralne, istočne i jugoistočne Evrope (CESEE) nastavio je da opada i u drugom kvartalu 2025. godine, uprkos i dalje prisutnim makroekonomskim i geopolitičkim pritiscima. Nenaplativi krediti su oni kod kojih dužnik ne otplaćuje glavnicu i/ili kamatu u skladu sa ugovorom, najčešće uz kašnjenje duže od 90 dana, ili kod kojih banka procjenjuje da je naplata malo vjerovatna. Ukupna vrijednost ovih kredita smanjena je za 3,5 odsto u odnosu na isti period prethodne godine i iznosila je 28 milijardi eura, što predstavlja istorijski nizak nivo za pomenuti region.
Pad njihovog obima ukazuje na relativno dobru kreditnu disciplinu i otpornost finansijskog sektora. Kako navodi EBRD, prosječan udio nenaplativih kredita u ukupnim kreditima u regionu ostao je stabilan i iznosio je 1,93 odsto. Istovremeno, takozvani stepen pokrivenosti – odnosno odnos rezervacija banaka prema iznosu problematičnih kredita – blago je opao na 63,3 odsto. Problematični krediti su krediti kod kojih postoje znaci povećanog rizika u otplati, ali koji još uvijek nisu klasifikovani kao nenaplativi. Iako je došlo do manjeg smanjenja rezervacija u pojedinim zemljama, ovaj nivo je i dalje znatno iznad onog koji je zabilježen prije pandemije, što ukazuje na relativno snažnu zaštitu bankarskog sistema od potencijalnih gubitaka.
Pročitajte još:
- Obnovljivi izvori energije i lične finansije: Da li je solarna energija isplativa za domaćinstva?
- OTP banka podržava konkurentnost i održivi rast MSP sektora uz SME Go Green kreditnu liniju EBRD-a i EU od 10 miliona eura
- Otključavanje milijardi finansijskih sredstava za obnovu okeana i otporne priobalne zajednice
Razlike među zemljama postaju sve izraženije, u zavisnosti od strukture privrede, izloženosti pojedinim sektorima i domaćih ekonomskih politika.
EBRD posebno upozorava na tzv. „džepove rizika“ u sektorima komercijalnih nekretnina, malih i srednjih preduzeća, kao i u maloprodaji. U tim oblastima, visoke kamatne stope otežavaju refinansiranje postojećih dugova i utiču na priuštivost kredita, što može dovesti do pogoršanja kvaliteta portfolija u narednom periodu. Dodatni izvor ranjivosti vidi se u sve većoj povezanosti banaka sa nebankarskim finansijskim institucijama, što bi u nepovoljnim uslovima moglo da pojača širenje finansijskog stresa.
Grčka prednjači kada je riječ o sekundarnoj prodaji ovih potraživanja, dok je u Turskoj zabilježen porast novih transakcija. S druge strane, manja tržišta u CESEE regionu bilježe ograničene obime, uglavnom kroz prodaju manjih portfelja stanovništva lokalnim upravljačima imovine.
Izvještaj EBRD-a dio je NPL Monitora Bečke inicijative, polugodišnje publikacije koja obuhvata 17 zemalja CESEE regiona, kao i odabrana tržišta van njega. Zemlje na koje se odnosi izvještaj su Srbija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Bugarska, Češka, Estonija, Grčka, Mađarska, Albanija, Letonija, Litvanija, Sjeverna Makedonija, Poljska, Rumunija, Slovačka, Slovenija i Turska.
Energetski portal
