U Evropskoj uniji počela je primjena zabrane uništavanja neprodane odjeće, modnih dodataka i obuće za velike kompanije, s ciljem smanjenja otpada, ograničavanja emisija gasova staklene bašte i podsticanja razvoja cirkularne ekonomije. Mjera je dio Uredbe o ekološkom dizajnu održivih proizvoda (ESPR), dok će se na srednja preduzeća primjenjivati od 2030. godine.
Prema podacima Evropske komisije, svake godine u Evropi uništi se između četiri i devet odsto neprodatog tekstila prije nego što uopšte dođe do potrošača. Takva praksa godišnje uzrokuje oko 5,6 miliona tona emisija ugljen-dioksida, što je gotovo jednako ukupnim neto emisijama Švedske u 2021. godini.
Kako bi se ova praksa zaustavila, kompanije će biti obavezne da objavljuju podatke o količinama neprodatih proizvoda koje odbacuju kao otpad. Istovremeno, uvedena je zabrana uništavanja neprodane odjeće, modnih dodataka i obuće, uz određene izuzetke.
Ipak u određenim okolnostima uništavanje proizvoda biće dozvoljeno, na primjer kada su proizvodi oštećeni ili predstavljaju bezbjednosni rizik.
Pročitajte još:
- Boje od algi kao održiva alternativa u tekstilnoj industriji
- Međunarodni dan nultog otpada 2025: Fokus na održivosti u modi i tekstilu
- Reciklaža tekstila u Evropi doživljava krizu – skladišta pretrpana
Kompanije će od februara 2027. godine koristiti jedinstveni obrazac za prijavljivanje količina neprodatih proizvoda koje odbacuju, što bi trebalo da olakša praćenje sprovođenja novih propisa i poveća transparentnost.
Umjesto uništavanja neprodatih zaliha, Evropska komisija poziva kompanije da unaprijede upravljanje zalihama i povratom robe kao i da robu usmjere ka alternativnim rješenjima, poput ponovne prodaje, obnove proizvoda, doniranja ili ponovne upotrebe.
Nova pravila već se primjenjuju na velike kompanije, dok će srednja preduzeća imati dodatni prelazni period i biće obuhvaćena zabranom od 2030. godine. Obaveza izvještavanja o odbačenim neprodatim proizvodima takođe će od 2030. važiti i za srednja preduzeća.
Komisija podsjeća da je uništavanje neprodatih proizvoda dugogodišnji problem u Evropskoj uniji. Samo u Francuskoj se svake godine unište neprodati proizvodi u vrijednosti od oko 630 miliona eura, dok se u Njemačkoj godišnje odbaci gotovo 20 miliona vraćenih proizvoda kupljenih putem interneta.
Uredba o ekološkom dizajnu održivih proizvoda predstavlja jedan od ključnih instrumenata Evropske unije za razvoj cirkularne ekonomije. Njome se nastoji da proizvodi na evropskom tržištu budu dugotrajniji, pogodniji za popravku, ponovnu upotrebu i reciklažu, uz efikasnije korištenje resursa i manji uticaj na životnu sredinu.
Energetski portal
