Reciklaža i podizanje ekološke svijesti u opštini Brod

Opština Brod intenzivno radi na unapređenju upravljanja otpadom, fokusirajući se na reciklažu građevinskog materijala, sanaciju gradske deponije i edukaciju građana, čime doprinosi zelenijoj tranziciji. Koji su najveći izazovi u ovom procesu, ali i koje prednosti ima ova lokalna zajednica, saznali smo od načelnika Opštine Brod Milana Zečevića.

Opština Brod aktivno radi na unapređenju upravljanja građevinskim otpadom kroz projekat CrossWaste. Možete li nam objasniti više o ciljevima ovog projekta?

– Opština Brod, kao granična lokalna zajednica, uklapa se u zahtjeve velikog broja javnih poziva kroz IPA politike, tako da smo aplicirali na jedan od javnih poziva objavljenih za 2023/2024. godinu, zajedno sa Opštinom Borovo, budući da je javni poziv zahtijevao jednu opštinu unutar i jednu van EU. Projekat CrossWaste usmjeren je na upravljanje građevinskim otpadom, prvenstveno nastalim kroz uklanjanje dotrajalih i ruševnih objekata na području naše opštine. Projekat uključuje izradu i nekoliko mini-dokumenata, obuka, te pozitivnu propagandu među našom najmlađom populacijom po pitanju zaštite životne sredine i podizanja ekološke svijesti naših građana.

Glavni dio projekta podrazumijeva nabavku specijalizovane mašine (drobilice) koja bi pomenuti građevinski materijal usitnjavala i pretvarala u nasipni materijal za sanaciju nekategorisanih i makadamskih putnih pravaca na području Opštine Brod, tj. da taj proces zamislimo kao dio reciklažnog procesa, gdje otpad pretvaramo u održivu i korisnu materiju. Dugoročno posmatrano, vjerujemo da će veći efekat ovog projekta od nabavke same drobilice da se manifestuje kroz razvijanje brige i osjećaja odgovornosti prema našim građanima po pitanju očuvanja životne sredine, a sve u sklopu velike ideje o zelenijoj tranziciji naše lokalne zajednice.

Dokle se stiglo sa izradom Lokalnog plana akcije zaštite životne sredine (LEAP) i šta je pokazala anketa koju ste sproveli?

– Opština Brod je baš u sklopu CrossWaste projekta izradila LEAP, koji je podrazumijevao razmatranje svih ekoloških kapaciteta, realnosti, prijetnji, ali i razvojnih šansi koje naša opština može da ponudi pri implementaciji novih ekoloških standarda.

Naša ideja i jeste integrisanje ideje o jednoj razvijenijoj ekološkoj svijesti za područje kompletne opštine, ali to, nažalost, zahtijeva kontinuitet, kao i političke, socijalne i društvene partnere koji treba da ovaj posao konstantno sprovode, unapređuju i prenose na dolazeće generacije.

Rezultati ankete pokazuju da javnost u Brodu ima relativno visok stepen svijesti o ekološkim problemima. Najveće zabrinutosti odnose se na divlje deponije, kvalitet voda i rizike od poplava. Istovremeno, građani predlažu konkretne mjere – od edukacije i bolje organizacije, do unapređenja sistema upravljanja otpadom i jačanja institucionalne odgovornosti.

U fokusu:

• SET Trebinje 2026: AI pokreće i kreira energetsku tranziciju regiona
• Izazovi, inovacije i održivost: EKC tri decenije kasnije
• Data centri kao temelj digitalne i energetske tranzicije Srbije

Možete li nam pojasniti trenutni status radova na gradskoj deponiji, planirane mjere za zaštitu životne sredine i rokove za završetak sanacije?

– Sanacija gradske deponije svakako je jedan od najvećih izazova sa kojima se naša lokalna zajednica susreće, ne samo po pitanju ekološke prevencije nego i po pitanju efikasnog odlaganja novonastalog otpada. Na lokaciji deponije se već duži vremenski period, vjerujemo i preko 30 godina, otpad odlaže nepropisno i neplanski, što je, uostalom, slučaj i u svim ostalim lokalnim zajednicama na području Bosne i Hercegovine, tako da nam je ovaj problem jedan od gorućih koji zahtijevaju ne samo privremeno rješenje nego i planski sistematizovan pristup ovom pitanju. Požar koji je izbio na deponiji je, zahvaljujući velikom radu i koordinaciji svih nadležnih službi, ostao pod kontrolom, ali je ujedno bio i jedinstvena prilika da svi zajedno shvatimo koliko je važno pitanje odlaganja komunalnog otpada.

Analiza koju smo sproveli uvidom u poslovanje radne jedinice komunalnog preduzeća koja je zadužena za proces prikupljanja i odlaganja otpada, kao i ankete koje smo uradili pokazale su da se tokom proteklih 10 godina drastično povećala količina otpada koji „proizvodimo”, što sve daje dodatnu potporu tezi da postajemo sve više i više konzumentsko društvo. Primera radi, Opština Brod je tokom proteklih 10 godina imala značajan odliv stanovništva, ali uprkos smanjenju broja korisnika komunalnih usluga, došlo je do znatnog povećanja bruto mase otpada. Jedan od najvećih problema svakako je proces selekcije i razvrstavanja miješanog komunalnog otpada, te vjerujemo da je prvi korak, na kojem upravo i radimo, selekcija i razdvajanje PET ambalaže, koja zauzima najveći dio zapremine novonastajućeg otpada.

Trenutno je na gradskoj deponiji u toku proces implementacije druge faze sanacije samog odlagališta otpada – prva faza je podrazumijevala zaustavljanje požara i uvođenje reda u proces odlaganja otpada kako ne bismo ponovo došli u fazu nekontrolisanog rasta deponije. Urađen je znatan dio pristupnih puteva samoj deponiji, uvedena je redovna portirska nadzorna služba, te je instaliran video-nadzor, a sve to kako bismo osigurali i uredili pristup građana ovom prostoru. Sada je u toku izgradnja unutrašnjih puteva same deponije i do kraja ove godine planiramo da znatno pojačamo aktivnosti na razvrstavanju PET ambalaže od ostalog otpada.