Agencija za zaštitu životne sredine Slovenije koristi vještačku inteligenciju u meteorologiji, hidrologiji i okeanografiji kako bi što ranije prepoznala prirodne pojave koje mogu da predstavljaju opasnost. Njena primjena ne zamjenjuje klasične modele za prognozu vremena, već ih dopunjuje obradom velikih količina podataka i dodatnim informacijama koje mogu da pomognu u ranijem upozoravanju na rizične pojave.
U Agenciji već razvijaju i testiraju više sistema zasnovanih na vještačkoj inteligenciji – od prognoziranja bujičnih poplava i nivoa mora, do ranog prepoznavanja meteocunamija i poboljšanja kratkoročnih vremenskih prognoza.
Preciznije regionalne vremenske prognoze
Agencija razvija model za prognozu vremena u Sloveniji koji koristi znanje već obučenih modela, a zatim ga dodatno prilagođava lokalnim uslovima.
Testiranja za period od januara do jula 2025. godine pokazala su da dodatno učenje poboljšava rezultate. Za većinu vremenskih parametara model je imao manju prosječnu grešku i u odnosu na standardni računarski model za prognozu vremena ALADIN.
U narednom periodu model će biti dodatno unaprijeđen uključivanjem većeg broja podataka, među kojima su radarska i avionska mjerenja.
AI za kratkoročne prognoze i proizvodnju solarne energije
Vještačka inteligencija i mašinsko učenje koriste se i za veoma kratkoročne vremenske prognoze, kada je važno brzo obraditi velike količine podataka i često ažurirati prognozu.
U Agenciji ove metode koriste za prognoziranje oluja i kratkotalasnog zračenja, ali i za poboljšanje postojećih vremenskih prognoza.
Jedna od konkretnih primjena je i prognoziranje proizvodnje solarnih elektrana, gdje vremenski podaci pomažu da se procijeni koliko će energije elektrane proizvesti.
Prognoza stanja rijeka do 60 sati unaprijed
U saradnji sa Fakultetom za računarstvo i informatiku Univerziteta u Ljubljani razvijen je model SIREN koji povezuje vremenske prognoze sa podacima o padavinama i protoku rijeka.
Model svakog sata pravi prognozu za narednih 60 sati, a testiranja su pokazala dobre rezultate, posebno u predviđanju velikih protoka. Na taj način stručnjaci dobijaju dodatnu informaciju za procjenu rizika od poplava.
AI pomaže u prognoziranju meteocunamija
Meteocunamiji su rijetke, ali nagle i veoma velike promjene nivoa mora koje mogu da ugroze plovila i obalnu infrastrukturu. Na Jadranu su zabilježeni, između ostalog, u Veloj Luci, Bakru i Pločama.
Slovenačka Agencija za životnu sredinu razvila je model vještačke inteligencije koji kombinuje meteorološke podatke sa mjerenjima nivoa mora kako bi prognozirao ove pojave.
Model za sada dobro predviđa manje i srednje oscilacije nivoa mora, dok je kod najizraženijih događaja preciznost slabija. Za dalje unapređenje prognoza potrebna su gušća i kvalitetnija mjerenja duž istočne obale Jadrana.
AI prognozira nivo mora duž cijele Evrope
Agencija razvija i sistem HIDRA4, koji koristi vještačku inteligenciju za prognoziranje nivoa mora i rizika od obalnih poplava duž cijele evropske obale.
Sistem kombinuje podatke o vremenu, plimi i oseci i ranijim mjerenjima nivoa mora. Za razliku od klasičnih modela, HIDRA4 može da napravi prognozu za pojedinačnu lokaciju za svega nekoliko sekundi.
Model je razvijen na osnovu više od 25 godina podataka sa oko 250 mareografskih stanica širom Evrope, od Mediterana i Jadrana do Baltika i Sjevernog mora.
AI pomaže u prognoziranju bujičnih poplava
FLOODCAST je sistem zasnovan na mašinskom učenju koji procjenjuje mogućnost pojave bujičnih poplava u Sloveniji.
Na osnovu trenutnih atmosferskih uslova, sistem procjenjuje koliko je vjerovatno da će u narednih šest do 72 sata doći do velikog protoka i povećanog rizika od poplava.
Testiranja su pokazala da FLOODCAST može da prepozna situacije sa rizikom od poplava češće nego klasični model, posebno kada se prognoza pravi šest sati unaprijed. Sistem, međutim, ne pokazuje koje će tačno područje biti poplavljeno, već stručnjacima daje dodatnu informaciju o tome kada je potreban veći oprez.
FLOODCAST još nije dio operativnog sistema i ne izdaje samostalno upozorenja, već služi kao dodatni alat za procjenu rizika.
Energetski portal
