Najnoviji rast cijena gasa, izazvan zaoštravanjem sukoba na Bliskom istoku, ponovo je pokazao koliko evropsko tržište energije ostaje izloženo spoljnim šokovima. Prema navodima iz saopštenja analtičkog centra EMBER, cena proizvodnje električne energije iz gasnih elektrana u Evropi porasla je za više od 50 odsto od 28. februara, dok je Evropska unija samo u prvih deset dana krize platila dodatnih 2,5 milijardi eura za uvoz fosilnih goriva.
Do novih problema došlo je nakon eskalacije sukoba u regionu Bliskog istoka, što je izazvalo potrese na globalnom tržištu nafte i tečnog prirodnog gasa. Potom je zabrinutost izazvalo je zatvaranje Ormuskog moreuza, kroz koji prolazi veliki dio svjetskih isporuka energenata, kao i prekid rada katarskog postrojenja Ras Laffan, jednog od ključnih centara za proizvodnju LNG-a.
Iako je neposredan rizik od nestašica gasa u Evropi za sada ocjenjen kao nizak, jer direktni uvoz iz regiona Bliskog istoka nije presudan za ukupno evropsko snabdijevanje, rast cijena već se preliva na račune i tržište električne energije. Prosječna cijena evropskog gasa na holandskom TTF čvorištu u prvoj sedmici sukoba dostigla je 45 eura po megavat-satu, što je gotovo 50 odsto više nego prije izbijanja krize, kada je iznosila 31 euro.
Pročitajte još:
- EU: Zalihe gasa i nafte stabilne, razmatraju se mjere zbog poskupljenja
- Najveće oslobađanje rezervi do sada: IEA šalje 400 miliona barela nafte na tržište
- Cijena nafte premašila 100 dolara po barelu
Saopštenje ukazuje da posljedice neće biti iste u svim državama članicama. Zemlje koje se više oslanjaju na gas u proizvodnji struje znatno su izloženije rastu cijena. Kao primjer se navodi Italija, gdje je gas ove godine uticao na formiranje cijene električne energije u čak 89 odsto sati, dok je u Španiji taj udio bio svega 15 odsto. Upravo zbog manjeg oslanjanja na gas, Španija je, prema istim podacima, zadržala niže cijene električne energije od većine drugih evropskih zemalja sa većim gasnim kapacitetima.
Glavni uzrok nestabilnosti, kako navode, ostaje zavisnost od gasa, dok bi dugoročnu zaštitu potrošača mogli da donesu jedino veće ulaganje u obnovljive izvore, baterijska skladišta, fleksibilnost potrošnje i širu elektrifikaciju.
Energetski portal
