EcoHive – inovacija koja je automatizovala zaštitu pčela

Kada spoj porodične tradicije, znatiželje i tehnološke kreativnosti preraste u rješenje koje može da promijeni čitav sektor – nastaje priča poput one iza kompanije EcoHive. Iako mlada, ova firma već privlači pažnju stručne i pčelarske zajednice jer je na tržište donijela uređaj koji automatski primjenjuje organski tretman protiv varoe, najvećeg parazita savremenog pčelarstva. Ono što je ranije zahtijevalo mnogo vremena, napora i rizika – sada je automatizovan, precizan i nježan proces koji štiti pčele bez narušavanja njihovog prirodnog ritma.

Direktor Nikola Teomirović kaže da EcoHive nije nastao slučajno – već kao prirodan nastavak porodične istorije duge preko pola vijeka. Nakon kraće pauze, on je 2017. godine preuzeo brigu o pčelama i suočio se sa upornim neprijateljem: varoom, krpeljem koji predstavlja najveću prijetnju pčelinjim zajednicama.

Kroz praktičan rad uvidio je da su postojeći tretmani nepraktični, nedovoljno efikasni i često štetni po samu pčelu — posebno po maticu. Istovremeno, u moru hemijskih rješenja, mravlja kiselina izdvajala se kao organsko sredstvo sa velikim, ali neiskorišćenim potencijalom.

Još kao učenik beogradske srednje škole ETŠ „Nikola Tesla”, Nikola je počeo da razvija elektroniku koja bi mogla da automatizuje cio proces i time podigne efikasnost tretmana. Kada je prototip počeo da daje izuzetne rezultate, projekat je prepoznao domaći privatni investitor – i tako je nastao EcoHive.

Uređaj koji devet obilazaka košnice svodi na samo jedan

Tradicionalni tretman varoe zahtijevao je od pčelara da čak devet puta odlazi na pčelinjak kako bi zaštitio svoje zajednice. EcoHive uređaj taj proces potpuno mijenja: dovoljno je otići samo jednom, a sve ostalo preuzima automatika. Zahvaljujući pametnim senzorima koji neprestano prate uslove u košnici, uređaj precizno određuje idealan trenutak i količinu mravlje kiseline koja treba da se primjeni. Rezultat je tretman koji dostiže efikasnost od 99,4 odsto – daleko iznad uobičajenih 70 odsto – dok se šteta po pčele gotovo u potpunosti eliminiše.

Najvažnije je što se gubitak matice, koji je kod tradicionalnih metoda iznosio i do četvrtine tretiranih zajednica, smanjuje na zanemarljiv nivo. Sve to odvija se nježno, kontrolisano i u potpunosti organski. Dodatna prednost je što je uređaj kompatibilan sa svim tipovima košnica i radi na sopstveni solarni panel, pa nije zavisan od bilo kakve infrastrukture. Idealno funkcioniše i na udaljenim, prirodnim pčelinjacima, od brdskih predjela do izolovanih livada.

U fokusu:

• „Karton revolucija”: Pet godina borbe za vodu, vazduh i javna dobra u BiH
• Evropa gradi budućnost energetike kroz digitalne blizance
• Veza između pranja veša i ekologije

Ušteda vremena i goriva, manji uticaj na prirodu 

Kada se pogleda šira slika, EcoHive ne donosi samo tehničku inovaciju već i značajne ekološke koristi. Smanjenje broja odlazaka sa devet na jedan znači drastično manju potrošnju goriva, manje emisije ugljen-dioksida, ali i manje uznemiravanja pčela i cjelokupnog okruženja. Ujedno se smanjuje i količina otpada, kao i zavisnost od hemijskih preparata koji su godinama bili standard u borbi protiv varoe. Posebno je važno što uređaj koristi mravlju kiselinu – supstancu koja se prirodno nalazi u medu i vosku i zbog koje parazit ne može da razvije rezistenciju. Dok su prošle zime brojni komercijalni preparati doprinijeli velikom pomoru pčela, a prosjek uginulih zajednica prelazio 50 odsto, pčelinjaci koji su koristili EcoHive imali su tek 1,67 odsto gubitaka. To pokazuje da održivost nije samo dodatna vrijednost već ključna prednost ove tehnologije.

Nagrade i podrška

Razviti uređaj ovakve kompleksnosti u ranim fazama poslovanja bilo bi gotovo nemoguće bez podrške evropskih i domaćih fondova. EcoHive je do sada prikupio više od 200.000 eura u vidu grantova, što je omogućilo detaljno testiranje i siguran izlazak na tržište. Kompanija je u međuvremenu prepoznata kroz brojna priznanja, poput titule ESG lidera među startapima za 2024. godinu, zlatne medalje WIPO-a za inovaciju i prvog mjesta na takmičenju POPRI za najbolji poslovni model. Sve to ukazuje da rješenje kompanije EcoHive ne predstavlja samo lokalnu zanimljivost već tehnologiju sa ozbiljnim potencijalom za međunarodnu primjenu. Nikola dodaje da se u Srbiji polako stvara zdraviji eko-sistem za rizične tehnološke projekte, jer se sve više domaćih akceleratora uključuje u podršku mladim inovatorima.

Pogled u budućnost — spremni za sljedeći globalni izazov

Dok se većina pčelara još uvijek bavi varoom, EcoHive već razmišlja korak unaprijed. Na vrata dolazi Tropileapis, grinje koje su još opasnije i za koje trenutno ne postoji efikasno rješenje osim direktnog sunčevog zračenja i mravlje kiseline. Upravo tu kompanija vidi priliku, ali i veliku odgovornost. Kako Nikola kaže, EcoHive već poseduje patentirano rješenje i čeka pravi trenutak da pokrene nove investicione cikluse i širu komercijalizaciju. Uvjeren je da će za nekoliko godina ova tehnologija igrati ključnu ulogu u stvaranju održivijeg i otpornijeg pčelarstva širom Evrope.

Automatizacija tretmana pčela organskim preparatom, ušteda vremena i resursa, zaštita matice i cijelog društva, ekološki pristup bez hemije — sve to ovu kompaniju pozicionira kao jednu od najperspektivnijih domaćih inovacija u oblasti agrotehnologije.