Većina mladih u Srbiji, njih 69 odsto, smatra da su fosilna goriva jedan od glavnih uzročnika razvoja klimatskih promjena, a zelena tranzicija ih prvobitno asocira na korišćenje obnovljivih izvora energije, pokazuje istraživanje koje, u okviru projekta „Podizanje svijesti o klimatskim promjenama i zelenoj tranziciji“, sprovodi Udruženje OIE Srbija uz podršku Evropske unije i WWF Adria.
Anketa sprovedena među 525 mladih starosti od 18 do 30 godina iz cijele Srbije, pokazuje da većina ispitanika, njih 87 odsto, termoelektrane definiše kao velike zagađivače u Srbiji, a 90 odsto podržava veću proizvodnju i potrošnju energije iz obnovljivih izvora.
Najveći potencijal mladi vide u energiji Sunca (42 odsto), a znatno manji broj u energiji vode (22 odsto) i vjetra (19 odsto), dok geotermalne izvore, biomasu i biogas ispitanici ne prepoznaju kao izvore sa previše potencijala u Srbiji.
Ispitanici prepoznaju stara neefikasna postrojenja kao najveći energetski problem u Srbiji
Termin zelena tranzicija učesnike istraživanja prvobitno asocira na korišćenje obnovljivih izvora energije, održivi razvoj, solarne panele, zaštitu životne sredine, električna vozila, EU regulativu, pravednu tranziciju i balans svih izvora energije.
Najveći energetski problemi u Srbiji su, prema mišljenju ispitanika, stara neefikasna postrojenja, problemi na mreži, zavisnost od neobnovljivih izvora, nesigurnost u snabdijevanju i regulativa.
Najveći broj mladih, 71 odsto, vjeruje da termoelektrane, s jedne strane, neminovno obezbjeđuju energiju, ali su ujedno i veliki zagađivači životne sredine. Dodatno, još 16 odsto mladih ističe da ova postrojenja ne obezbjeđuju dovoljno energije u Srbiji, ali da, uzgred, svojim radom stvaraju zagađenja. Zbirno, čak 87 odsto mladih termoelektrane definiše kao velike zagađivače u Srbiji.
Mladi u velikoj većini daju podršku prelasku na veću proizvodnju i potrošnju energije iz obnovljivih izvora. Takvu odluku u potpunosti podržava nešto preko polovine ispitanika, tačnije 53 odsto, dok je uglavnom podržava još 37 odsto.
Istraživanje je pokazalo da mladi najveći potencijal vide u energiji Sunca (42 odsto), a znatno manji broj u energiji vode (22 odsto) i vjetra (19 odsto). Geotermalne izvore, biomasu i biogas ispitanici ne prepoznaju kao izvore sa previše potencijala u Srbiji. U prilog tome govore i prve asocijacije na obnovljive izvore, a to su solarni paneli, Sunce, Đerdap, vjetroparkovi/vjetrenjače u Vojvodini, vjetar i hidroelektrane.
Većina mladih, 64 odsto, smatra da će investicije u obnovljive izvore u Srbiji imati samo pozitivne rezultate u budućnosti. Takođe, mladi prepoznaju poslovne perspektive u sektoru OIE kroz različite sfere poput nauke, nevladinog sektora, medija, ali i radom u samim postrojenjima.
Pročitajte još:
- Srbija: Solarna elektrana na TENT A puštena u probni rad
- U Srbiji u drugom krugu aukcija za kapacitete iz OIE više od 40 prijava investitora
- Do kraja godine radovi na izgradnji naftovoda Srbija-Mađarska
Mladi strahuju od visokih temperatura kao posljedice klimatskih promjena
Prve asocijacije mladima na klimatske promjene su globalno zagrijavanje, tople noći, efekat staklene bašte, vremenske neprilike, adaptacija.
Mladi vjeruju da na razvoj klimatskih promjena prevashodno utiču termoelektrane, zastarjeli načini industrijske proizvodnje, individualna ložišta, divlje deponije, poljoprivreda. Upotrebu fosilnih goriva većina ispitanika (69 odsto) prepoznaje kao jedan od glavnih uzročnika razvoja klimatskih promjena. Ipak, blizu trećine mladih smatra da fosilna goriva ne utiču previše ili ne utiču uopšte na razvoj klimatskih promjena.
Anketirani ocjenjuju da klimatske promjene uglavnom utiču na njihove svakodnevne navike, a 55 odsto smatra da će klimatske promjene u velikoj mjeri imati posljedice na mlade u budućnosti. Učesnici fokus grupa ističu da će klimatske promjene sa sobom donijeti rizike po zdravlje građana, ali i pojavu novih virusa i bolesti.
Najveći broj mladih, 47 odsto, izdvaja visoke temperature kao efekat klimatskih promjena koji će imati najveći negativni uticaj po generacije mladih u budućnosti u Srbiji. Za 19 odsto mladih najveći negativni uticaj imaće suše, za 14 odsto njih to će biti toplotni talasi, a za 13 odsto obilne padavine.
Tek 22 odsto mladih koristi internet portale kao izvor informacija o ovim temama
U informisanju o klimatskim promjenama i zelenoj tranziciji, većina mladih u Srbiji (52 odsto) se oslanja na društvene mreže, dok 22 odsto koristi internet portale kao izvor informacija. Zbirno posmatrano, čak 3⁄4 mladih koristi savremene digitalne medije u informisanju o ovim temama.
Ovakvi odgovori su očekivani, jer se mladi danas o brojnim društvenim temama oslanjaju prije na savremene nego na tradicionalne medije, poput štampe i TV. Interesantno je da se priličan procenat mladih (15 odsto), u informisanju oslanja na svoje okruženje, odnosno na razgovore sa članovima porodice, prijateljima, poznanicima.
Istraživanje pokazuje da mladi smatraju da im informacije o klimatskim promjenama i obnovljivim izvorima energije nisu u dovoljnoj mjeri dostupne. Oni su podijeljenog stava te tako ističu da su informacije uglavnom dostupne (34 odsto), odnosno da uglavnom nisu dostupne (46 odsto). Polarizacija stavova je prisutna i kod mladih na fokus grupama. Mladi smatraju da je došlo do rasta izvještavanja o ovim temama u odnosu na period od prije 10 godina, ali da to nužno nije dovelo i do rasta kvaliteta sadržaja i većeg razvoja svijesti samih građana.
O istraživanju
Istraživanje je sprovedeno u periodu od 21. novembra do 25. decembra 2024. godine. Anketirano je 525 mladih osoba starosti od 18 do 30 godina iz cijele Srbije, dok je 16 mladih učestvovalo u fokus grupama.
Ovo istraživanje obavljeno je uz finansijsku pomoć Evropske unije i WWF u okviru projekta „Podizanje svijesti o klimatskim promjenama i zelenoj tranziciji“ koji sprovodi OIE Srbija. Za sadržinu ovog istraživanja isključivo je odgovorno Udruženje OIE Srbija i ta sadržina nipošto ne izražava zvanične stavove Evropske unije.
Izvor: OIE Srbija
