Naftovod „Družba” jedan je od ključnih pravaca za transport sirove nafte iz Rusije ka centralnoj Evropi. Preko Bjelorusije dijeli se na sjeverni i južni krak: sjeverni vodi ka Poljskoj i Njemačkoj, dok južni preko Ukrajine ide ka Slovačkoj, Mađarskoj i Češkoj. Posljednjih godina njegov značaj se mijenja, jer su neke zemlje EU smanjile ili zamijenile dotok ruske nafte drugim pravcima i dobavljačima, dok su druge ostale više oslonjene na južni krak.
Upravo je južni krak danas najosjetljiviji dio sistema, prije svega zbog značaja koji i dalje ima za Mađarsku i Slovačku. Zbog toga je svaki prekid tranzita kroz Ukrajinu za te dvije zemlje posebno važan, pa su i sporovi oko „Družbe” posljednjih godina uglavnom vezani za bezbjednost tranzita, alternativne pravce snabdijevanja i tempo smanjenja zavisnosti od ruske nafte.
Evropska komisija se 26. februara 2026. oglasila povodom novog poremećaja u snabdijevanju preko „Družbe”, za koji je navela da je povezan sa ruskim napadima na energetsku infrastrukturu Ukrajine. Na vanrednom sastanku Koordinacione grupe za naftu procijenjeno je da, uprkos prekidu, nema neposrednog rizika po snabdijevanje EU, jer su Mađarska i Slovačka aktivirale dio obaveznih rezervi i pojačale alternativne isporuke.
Pročitajte još:
- Moldavija ubrzava energetsku integraciju sa EU: od 1. aprila otvara gasno tržište za velike potrošače
- Madrid kao mjesto za obuku AP1000 operatera: replika komandne sale za buduću flotu u Evropi
- Hrvatska: predstavljen Prijedlog zakona o razvoju nuklearne energije u civilne svrhe
Komisija je navela i da se dio dodatnog snabdijevanja obezbjeđuje preko naftovoda Adria iz Hrvatske, uz nove pošiljke za terminal u Omišlju. Time je poručeno da je došlo do stvarnog prekida tranzita, ali i da se situacija za sada drži pod kontrolom zahvaljujući rezervama i alternativnim pravcima.
Istovremeno, Mađarska i Slovačka ne smatraju da je problem zatvoren. Iako trenutno nema neposredne nestašice, obje zemlje upozoravaju da je situacija i dalje ozbiljna, posebno zbog neizvjesnosti oko obnove redovnih isporuka. Budimpešta pritom nastupa politički oštrije, dok Bratislava naglašava da još nema jasnog roka za potpunu normalizaciju.
Kompanija MOL saopštila je još 16. februara da za Mađarsku i Slovačku nije bilo isporuka preko „Družbe” od 27. januara, kao i da su pokrenute strateške rezerve i alternativni dovoz preko Omišlja. Mađarska i Slovačka ocjenjuju da se obnova isporuka odvija presporo, dok ukrajinska strana navodi da su popravke otežane zbog ratnih oštećenja i složenih bezbjednosnih uslova.
Energetski portal
