Evropska komisija nedavno je pokrenula detaljnu istragu o mogućim stranim subvencijama u poslovanju kineske kompanije Goldwind na tržištu vjetroenergije u Evropskoj uniji, sa akcentom na proizvodnju i prodaju vjetroturbina. U saopštenju Komisije navodi se da postoji preliminarna sumnja da su određeni oblici podrške mogli da poboljšaju tržišni položaj kompanije na način koji narušava ravnopravnu konkurenciju na unutrašnjem tržištu EU.
Prema objašnjenju, ne ispituje se tehnička bezbjednost turbina, već tržišni efekat finansiranja – da li su subvencije izvan EU omogućile povoljnije uslove učestvovanja na tržištu u odnosu na konkurente. Komisija kao moguće oblike sporne podrške navodi grantove, preferencijalne poreske mjere i povoljne kredite.
Istraga je nastavak procesa započetog po službenoj dužnosti u aprilu 2024, kada je Komisija krenula sa prikupljanjem podataka od više aktera u sektoru vjetra. Pravna osnova je Uredba o stranim subvencijama (FSR), koja se primjenjuje od 13. jula 2023. i Komisiji daje ovlašćenje da reaguje kada postoji sumnja na narušavanje tržišta EU finansijskom podrškom iz trećih zemalja.
Pročitajte još:
- Slovenija jača obnovljive izvore: 45,4 miliona eura za solarne elektrane
- Hrvatska započela ispitivanje geotermalnog potencijala u Virovitici
- Pojednostavljeno priključenje malih elektrana iz obnovljivih izvora u FBiH
U suštini, slučaj jeste sličan ranijem postupku EU protiv kineskih električnih automobila, jer je i tada u fokusu bilo pitanje da li državna podrška iz treće zemlje daje nepoštenu tržišnu prednost. Međutim, ključna razlika je u pravnom alatu: kod električnih vozila EU je koristila klasični trgovinski anti-subvencijski mehanizam za uvoz robe, koji može da rezultira kompenzacionim dažbinama, dok se u slučaju vjetroturbina primjenjuju pravila FSR-a (Uredba o stranim subvencijama), koja Komisiji omogućavaju da ispituje šire posljedice stranih subvencija na konkurenciju unutar jedinstvenog tržišta EU, uključujući poslovanje kompanija i uslove njihovog nastupa na tržištu, a ne samo cijenu uvezene robe.
Po završetku postupka u slučaju Goldwind, Komisija može da prihvati obaveze koje kompanija ponudi, da uvede korektivne mjere ili da zaključi da nema osnova za prigovor, u zavisnosti od nalaza istrage.
U Rumuniji je spor oko Goldwind turbina izbio tokom 2024. godine, kada je evropska vjetroindustrija javno kritikovala činjenicu da se u vjetroparku Urleasca (102 MW) koriste kineske turbine, iako projekat dobija finansiranje EBRD-a, međutim, elektrana je dobila finansije i radovi su naknadno završeni.
Energetski portal
