Fond za zaštitu životne sredine Republike Srpske ima važnu ulogu u finansiranju i podsticanju projekata koji doprinose zaštiti prirode i unapređenju ekoloških standarda. Kroz različite programe finansiranja, Fond pomaže lokalnim zajednicama, privredi i javnim institucijama da sprovode mjere koje doprinose održivom razvoju i boljem kvalitetu života. O tome koje projekte Fond trenutno realizuje, kako planira podržati lokalne zajednice i privredu u narednoj godini, kao i o drugim planovima za 2026. godinu, razgovarali smo sa Denisom Stevanovićem, direktorom ove ustanove.
Kako biste ocijenili dosadašnji rad Fonda na unapređenju energetske efikasnosti i zaštite životne sredine u Srpskoj?
– Smatram da je rad Fonda za zaštitu životne sredine i energetsku efikasnost Republike Srpske u prethodnom periodu bio zaista uspješan, a realizovali smo niz projekata širom Republike Srpske. Fond je sufinansirao projekte prvenstveno komunalnih preduzeća iz oblasti životne sredine, znači rađeno je na poboljšanju kapaciteta naših komunalnih preduzeća. Istovremeno, i lokalne zajednice su bile naši stalni partneri i čitav niz projekata po opštinama smo sufinansirali.
S druge strane, postojala je određena podrška i privredi i fizičkim licima, dok smo kroz saradnju sa UNDP-om i sa EBRD-om sanirali, odnosno sprovodili mjere energetske efikasnosti na čitavom nizu objekata širom Republike Srpske, a uglavnom je riječ o školskim objektima, vrtićima, te javnim zdravstvenim objektima. Sve u svemu, smatram da se Fond pokazao kao značajna institucija Vlade RS, da je opravdao svoju ulogu i da imamo i te kako mjerljive rezultate našeg rada.
Koji su ključni projekti koje je Fond realizovao u proteklom periodu?
– Pored podrške komunalnim preduzećima, lokalnim zajednicama, fizičkim licima i privredi, u proteklom periodu smo uspostavili sistem zbrinjavanja ambalažnog otpada, pa tako nemamo problem s ambalažnim otpadom na području Republike Srpske. To smo, naravno, radili kroz sufinansiranje projekata, opet komunalnih preduzeća, uvođenje tzv. operatera u sistem, pa bih i to naglasio kao nešto značajno.
U FOKUSU:
- Čarolije od papira: Kada kreativnost oživi stare knjige
- Zelena tranzicija se ne može pauzirati – Erste Banka pokrenula pionirski ESG model u Srbiji
- Brazil između izazova i prilika zelene tranzicije
Da li planirate nove programe podrške za opštine, javne ustanove ili privredu?
– Što se tiče naredne godine, Fond će nastaviti svoje redovne aktivnosti, sufinansiraćemo projekte iz oblasti zaštite životne sredine i energetske efikasnosti kroz naše javne pozive, kroz odluke direktora i odluke Vlade Republike Srpske. Nešto novo što mogu najaviti jeste da za sljedeću godinu planiramo da sredimo stanje na terenu kada su u pitanju automobilske gume. To je jedna od posebnih kategorija otpada, a planiramo da raspišemo javni poziv za operatera koji će zbrinuti sve gume u RS koje se trenutno nalaze na terenu i to je značajno za zaštitu životne sredine.
Pored toga, imaćemo stalni javni poziv iz oblasti zaštite životne sredine i energetske efikasnosti koji se odnosi na samostalne preduzetnike, udruženja, lokalne zajednice i druge, kao i veliki poziv za zaštitu životne sredine u okviru kojeg se sufinansiraju projekti sa komunalnim preduzećima i lokalnim zajednicama, poput nabavke komunalne opreme, poboljšanja kapaciteta pitke vode i slično. Takav jedan javni poziv nam je trenutno završen i očekujemo rezultate i dodjelu sredstava, a imamo i jedan poziv koji se odnosi na mikro, mala i srednja preduzeća iz oblasti energetske efikasnosti. To su neki pozivi koje ćemo vjerovatno imati i sljedeće godine i radićemo na tome.
Kada građani mogu očekivati subvencije za solarne elektrane i energetsku sanaciju domova?
– Tokom 2023. i 2024. godine imali smo javne pozive, kada smo realizovali tzv. energetski paket Evropske unije za zemlje Zapadnog Balkana, kao oblik pomoći stanovništvu u okviru energetske krize koja je nastala usljed rata u Ukrajini. Fizička lica su tada mogla kod nas da ostvare pravo na iznos do 5.000 KM ukoliko su sprovodila neku od mjera energetske efikasnosti na svojoj kući ili stanu. To se odnosilo na termoizolaciju fasada, grijanje, kao i postavljanje solarnih panela na stambenim objektima, sanaciju krova, stropa i slično.
Takav poziv nismo imali u 2025. godini jer je završen program Evropske komisije, a nije postojala mogućnost da Fond iz sopstvenih sredstava u tom obimu podrži građane. Težimo pronalaženju rješenja za sljedeću godinu, pošto je taj javni poziv bio dosta atraktivan i zanimljiv. Želimo da pomognemo građanima, da svi imaju određene benefite od našeg rada. Jedan od načina je možda putem revolving modela sa bankama ili nečeg sličnog, jer nije realno da Fond iz svojih sredstava može sufinansirati sve one koji imaju namjeru da rade fasadu, mijenjaju stolariju ili nešto drugo na svom domu.
Intervju vodila: Jasna Dragojević
Intervju u cjelosti pročitajte u Magazinu Energetskog portala ODGOVORNO POSLOVANJE
