Trgovina električnom energijom između zemalja Zapadnog Balkana i Evropske unije u trećem kvartalu 2026. godine bila je 14 odsto manja nego u istom periodu prošle godine, uprkos djelimičnom oporavku u odnosu na prethodni kvartal.
Troškovi Mehanizma za prekogranično prilagođavanje ugljenika (CBAM) jedan su od faktora koji utiču na tržišna kretanja, navodi se u trećem kvartalnom izvještaju Sekretarijata Energetske zajednice.
Prema izvještaju, trgovina električnom energijom između EU i Zapadnog Balkana porasla je za devet odsto u odnosu na drugi kvartal 2026. godine, ali je i dalje ostala ispod prošlogodišnjeg nivoa.
Cijene električne energije na tržištima Zapadnog Balkana u većoj mjeri su pratile kretanja cijena u Mađarskoj nego u prethodnom kvartalu. Ipak, to nije dovelo do značajnijeg približavanja cijena. Razlike veće od 20 evra po megavat-satu zabilježene su tokom više od polovine sati na granicama sa tržištima EU.
Takva odstupanja bila su učestalija nego u drugom kvartalu 2026. godine i više nego dvostruko češća u poređenju sa trećim kvartalom 2025, što ukazuje na i dalje izraženu razdvojenost tržišta.
Pročitajte još:
- Vjetroelektrana Oštrc kod Posušja dobila dozvolu za proizvodnju struje
- HESS planira proširenje kapaciteta za skladištenje energije u baterijama do 2030. godine
- Prateće komponente čine trećinu vrijednosti solarne elektrane
Kretanja u trgovini razlikovala su se od granice do granice. Izvoz električne energije iz Crne Gore u Italiju povećan je za oko 80 odsto u odnosu na treći kvartal prošle godine, uprkos troškovima CBAM-a. Istovremeno, trgovanje na berzama električne energije u regionu nastavilo je da raste.
Na tržišna kretanja u prethodnom kvartalu uticali su i povećana potražnja u Italiji, smanjena proizvodnja električne energije iz nuklearnih elektrana u Rumuniji, kao i niži prekogranični kapaciteti na pojedinim granicama.
Crna Gora prilagođava sistem određivanja cijene ugljenika
Izvještaj ukazuje i na primjer Crne Gore, koja je u julu reformisala domaći sistem određivanja cijene ugljenika kako bi ga uskladila sa cijenom u EU sistemu trgovanja emisijama (EU ETS), uz usmjeravanje prihoda u nacionalne klimatske investicije.
Ukoliko budu ispunjeni uslovi propisani pravilima EU, troškovi za emisije ugljen-dioksida plaćeni na domaćem tržištu mogu da umanje CBAM obaveze, čime bi se dio sredstava zadržao u domaćoj ekonomiji.
Sekretarijat Energetske zajednice najavio je da će nastaviti da prati tržišna kretanja u uslovima primjene CBAM-a i da će njihove posljedice analizirati u narednim kvartalnim izvještajima.
Objavljena lista akreditovanih verifikatora
Sekretarijat je objavio i listu akreditovanih verifikatora ovlašćenih da potvrđuju ispunjenost uslova za korišćenje stvarnih vrijednosti emisija za električnu energiju koja se uvozi u EU kao CBAM roba.
Ovaj korak trebalo bi da olakša uvoz električne energije iz obnovljivih izvora iz zemalja članica Energetske zajednice u Evropsku uniju, podstakne korišćenje energije bez emisija ugljenika i doprinese boljoj integraciji tržišta.
Lista će se redovno ažurirati i zasniva se na javno dostupnim informacijama.
Energetski portal
