Solarni paneli više se ne vežu isključivo za krovove kuća ili polja na zemlji. Istražujući nove horizonte, sve češće ih viđamo na terasama, iznad parkinga ili nad morskim površinama, u potrazi za rješenjima koja, pored proizvodnje čiste energije, donose i dodatne koristi. Naučnici sa univerziteta na Tajvanu pokazali su da solarni sistemi mogu ponuditi nove mogućnosti i kada se postave iznad ribnjaka i bazena za školjke.
Klimatske promjene, koje se naročito snažno osjećaju tokom ljetnjih mjeseci, imaju izrazito negativan uticaj na akvakulturu. Sve učestaliji i intenzivniji toplotni talasi ugrožavaju ribe i školjke, a istovremeno otežavaju rad proizvođača koji se bave njihovim uzgojem. Visoke temperature ne utiču samo direktno na organizme u vodi, već dovode i do ubrzanog isparavanja vode iz ribnjaka, što zahtijeva dodatno pumpanje i povećava troškove.
Zbog toga su naučnici sproveli istraživanje u okviru kojeg je razvijen kompjuterski model koji prikazuje odnos između vremenskih uslova, kvaliteta vode, rasta školjki i proizvodnje solarne energije.
Ispitivanja su rađena u različitim scenarijima – od početnog, bez ijednog panela, do varijante u kojoj je čak 70 odsto površine ribnjaka pokriveno solarnim panelima. Paneli u ovom slučaju imaju ulogu prirodnog hladnjaka: voda ispod njih ostaje hladnija, čime se smanjuje toplotni stres za organizme. Istovremeno, sjenka smanjuje isparavanje vode i omogućava farmama da koriste sopstvenu, čistu energiju za rad ribnjaka, dodatno snižavajući troškove.
Na prvi pogled može djelovati da sjenka koju stvaraju solarni paneli ozbiljno ugrožava uslove u ribnjacima, ali školjkama direktna i intenzivna sunčeva svjetlost često može nanijeti veću štetu nego djelimično zasjenčenje. Ipak, određeni izazovi postoje. Fitoplanktonu – mikroskopskim organizmima koji predstavljaju osnovnu hranu za školjke i druge filtratore – potrebna je svjetlost za rast. Previše sjenke može smanjiti dostupnost hrane i usporiti rast školjki. Studija je pokazala da 40 odsto pokrivenosti panelima može dovesti do smanjenja uroda školjki za oko četvrtinu. Ipak, prihodi od proizvodnje električne energije mogu nadoknaditi taj gubitak.
Kao optimalno rješenje, naučnici navode oko 45 odsto pokrivenosti, jer se na taj način zadržava približno 70 odsto uobičajene proizvodnje školjki, dok se istovremeno ostvaruje najveća korist od proizvodnje solarne energije.
Dodatna prednost ovakvih sistema ogleda se u značajnim uštedama vode, koje su posebno važne u priobalnim područjima gdje je snabdijevanje često ograničeno ili skupo. Istraživanje pokazuje da smanjeno isparavanje može dovesti do uštede vode i do 30 odsto.
Iako je studija usmjerena na uzgoj školjki, isti princip može se primijeniti i u ribnjacima sa ribom, uzgoju škampa i drugim oblicima akvakulture, uz prilagođavanje stepena zasjenjenja potrebama različitih vrsta.
Katarina Vuinac
