Novi izvještaj Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu (UNEP) State of Finance for Nature 2026 pokazuje da se za svaki dolar uložen u zaštitu prirode globalno potroši čak 30 dolara na aktivnosti koje doprinose njenom uništavanju.
Izvještaj, zasnovan na podacima iz 2023. godine, navodi da ukupni finansijski tokovi sa negativnim uticajem na prirodu iznose 7,3 biliona dolara godišnje. Od tog iznosa, 4,9 biliona dolazi iz privatnog sektora, uključujući energetiku i industriju, dok se 2,4 biliona dolara odnosi na javne subvencije štetne po životnu sredinu, poput onih za fosilna goriva, građevinarstvo, transport, vodosnabdijevanje i druge sektore.
S druge strane, ulaganja u rješenja zasnovana na prirodi (NbS) iznose svega 220 milijardi dolara, pri čemu skoro 90 odsto sredstava potiče iz javnih izvora.
UNEP upozorava da bi ulaganja u NbS do 2030. godine trebalo da porastu 2,5 puta, na 571 milijardu dolara godišnje, kako bi se zaustavio gubitak biodiverziteta i povećala otpornost ekosistema. U tom kontekstu, izvještaj poziva na hitno preusmjeravanje finansijskih tokova i postepeno ukidanje štetnih subvencija, uz istovremeno jačanje prirodno pozitivnih investicija.
Pročitajte još:
- Kenija kroz inovativni model postaje primjer dobrog očuvanja biodiverziteta
- Nova plastika od celuloze: veliki iskorak u borbi protiv mikroplastike
- WWF Adria 2025 – Najvažnije aktivnosti u BiH i Srbiji
Kao odgovor na ovaj izazov, u izvještaju je predstavljen i novi okvir Nature Transition X-Curve, namijenjen donosiocima odluka i poslovnom sektoru. Ovaj model pruža smjernice za postepeno napuštanje destruktivnih ulaganja i subvencija, uz istovremeno ubrzano širenje visokokvalitetnih rješenja zasnovanih na prirodi u svim sektorima ekonomije.
Pored toga, novi okvir definiše pravce razvoja ekonomije u kojoj bi ulaganja u prirodu dostizala vrijednosti od više hiljada milijardi dolara. Izvještaj ukazuje da se ovakav pristup već primjenjuje u praksi kroz projekte koji doprinose ublažavanju klimatskih i ekoloških rizika, poput unapređenja zelenih površina u gradovima, uključivanja prirodnih elemenata u planiranje saobraćajne i energetske infrastrukture, kao i razvoja inovativnih građevinskih materijala koji doprinose smanjenju emisija.
Iz UNEP-a poručuju da prirodno pozitivna ulaganja moraju biti prilagođena lokalnim uslovima i potrebama zajednica, uz uvažavanje ekoloških specifičnosti, društvenog konteksta i kulturnih vrijednosti, kako bi tranzicija bila pravedna i uključiva.
Energetski portal
